Chọn đúng công nghệ sản xuất GRC quan trọng hơn chọn nhà cung cấp rẻ nhất. Cùng một cấp phối xi măng và cát, bốn công nghệ dưới đây cho ra bốn mức cường độ khác nhau. Bài viết đi sâu vào nguyên lý, thông số và phạm vi áp dụng của từng công nghệ.

Vì sao công nghệ sản xuất GRC quyết định chất lượng?
Cường độ của GRC đến từ sợi thủy tinh kháng kiềm, không phải từ xi măng. Vì vậy có hai câu hỏi then chốt.
Thứ nhất, đưa được bao nhiêu sợi vào hỗn hợp? Thứ hai, đầm chặt bằng cách nào để không còn bọt khí?
Bốn công nghệ sản xuất GRC trả lời hai câu hỏi đó theo bốn cách khác nhau. Đó là lý do cấp cường độ chênh nhau gần gấp đôi.

GRC phun – spray-up
Đây là công nghệ cho cường độ cao nhất. Thiết bị chính là súng phun có hai vòi độc lập.
Một vòi phun sợi thủy tinh kháng kiềm đã được cắt ngắn ngay tại đầu súng. Vòi còn lại phun hỗn hợp vữa xi măng. Hai dòng gặp nhau và bám vào khuôn.
Sau mỗi lớp phun, công nhân dùng con lăn lăn ép bề mặt. Bước này ép hết bọt khí và giúp sợi ngấm đều vào nền vữa.
Hàm lượng sợi đạt khoảng 5% theo khối lượng, có thể lên tới 6%. Nghiên cứu gốc của Pilkington cho cường độ uốn đặc trưng 28 ngày khoảng 21 N/mm². Theo quy định của GRCA, GRC phun xếp vào cấp 18 hoặc 18P.
Công nghệ này phù hợp với tấm mỏng, diện tích lớn. Hầu hết mặt dựng GRC quy mô lớn đều dùng GRC phun.
GRC đúc rung – premix vibration cast
Ở công nghệ này, sợi được trộn sẵn vào vữa trước khi đổ khuôn. Hỗn hợp sau đó được rung trên bàn rung để đuổi bọt khí.
Hàm lượng sợi chỉ khoảng 3%. Cường độ uốn đặc trưng thường nằm trong khoảng 10–12 N/mm², tương ứng cấp 8 đến 10 của GRCA.
GRCA ghi nhận một số hạn chế thực tế của cách làm này. Khuôn cao su có xu hướng hấp thụ rung thay vì truyền rung. Khi tăng hàm lượng sợi, hỗn hợp càng khó chảy đầy khuôn.
Hậu quả là bề mặt dễ còn lỗ khí. Ngoài ra, khuôn phải khiêng ra vào bàn rung liên tục. Cách này cũng không dùng được lớp vữa mặt phun vào khuôn trước.
Bù lại, đúc rung chép được hoa văn rất chi tiết. Phào chỉ, phù điêu và đầu cột thường sản xuất theo cách này.
GRC tự lèn – self-compacting premix
Bê tông tự lèn ra đời tại Nhật Bản năm 1988. Hỗn hợp tự chảy đầy mọi góc khuôn nhờ trọng lượng bản thân, không cần rung.
Với GRC, cấp phối tự lèn có những yêu cầu riêng. Thành phần khô chỉ gồm hạt mịn, xi măng và cát mịn theo tỷ lệ 1:1.
Phụ gia là yếu tố quyết định. Phải dùng phụ gia điều chỉnh lưu biến kết hợp siêu dẻo gốc polycarboxylic có chất ổn định. Nếu chỉ tăng liều siêu dẻo, hỗn hợp sẽ phân tầng.
Các thông số đã được GRCA công bố khá rõ:
- Sợi: loại độ bền cao, chiều dài 13–19 mm, hàm lượng không cần vượt 3%.
- Tỷ lệ nước trên xi măng: tối ưu trong khoảng 0,35–0,38.
- Phép thử độ chảy: dùng phễu thép không gỉ vòi 19 mm. Hỗn hợp chảy hết dưới 30 giây mới được coi là tự lèn.
- Cơ lý: đạt yêu cầu của cấp 8 theo GRCA Specification, cấp phù hợp với phần lớn sản phẩm premix.
Ưu điểm rất đáng kể. Bề mặt mịn, gần như không lỗ khí. Dùng được lớp vữa mặt phun trước. Khuôn nhẹ hơn và bền hơn. Hỗn hợp có thể đổ hoặc bơm thẳng vào khuôn.
GRC ép lọc – filter-press
Đây là công nghệ ít gặp nhất tại Việt Nam. Hỗn hợp được trộn với nhiều nước để dễ tạo hình.
Sau khi vào khuôn, một tấm ép nén xuống từ phía trên. Nước thừa thoát ra qua lớp vải lọc. Phần còn lại là bánh vật liệu đặc chắc.
Cách làm này hợp với sản xuất hàng loạt các sản phẩm có hình dạng lặp lại. Nó ít dùng cho cấu kiện kiến trúc đơn chiếc.
Chọn công nghệ sản xuất GRC nào cho từng nhóm sản phẩm?
Nguyên tắc chung rất gọn. Cấu kiện càng lớn thì càng nghiêng về phun. Chi tiết càng nhỏ và nhiều hoa văn thì càng nghiêng về premix.

Bảng trên tóm tắt sáu nhóm sản phẩm thương mại phổ biến. Quý khách có thể đối chiếu nhanh với hạng mục của mình trước khi gửi yêu cầu báo giá.
Cách phân nhóm này bổ sung cho bài phân loại GRC theo bốn cách đã đăng trước đó.
LOP, MOR và ứng suất làm việc trong thiết kế
Mọi công nghệ sản xuất GRC đều phải quy về hai giá trị đo được. Đó là LOP, giới hạn tỷ lệ, và MOR, mô đun phá hủy.
Sợi thủy tinh trong nền xi măng bị từ biến theo thời gian. Cường độ uốn vì thế giảm dần trong vòng đời công trình.
Để bù phần suy giảm đó, Pilkington khuyến nghị ứng suất làm việc 6 N/mm² cho GRC phun. Giá trị này đã gộp hệ số an toàn 2,0 cho suy giảm dài hạn và hệ số tổng 1,75.
Triết lý thiết kế này vẫn là nền tảng của PCI và GRCA hiện nay. Chi tiết xem thêm bài cường độ kéo và cường độ uốn của GFRC và bài tiêu chuẩn vật liệu GRC và GFRC.
Một lưu ý quan trọng cho chủ đầu tư. Không nên nghiệm thu sản phẩm GRC khi chưa có hồ sơ thí nghiệm LOP và MOR theo từng mẻ. Việc kiểm soát sai số sản xuất cũng cần quy trình riêng, như trình bày trong bài độ sai số trong sản xuất GRC.
Xu hướng mới: phun robot và phun tại chỗ
Hai hướng phát triển đang thay đổi ngành GRC.
Hướng thứ nhất là phun bằng cánh tay robot lên khuôn xốp gia công CNC. Cách này tạo được hình khối phức tạp với sai số cỡ milimét.
Hướng thứ hai là phun tại chỗ cho khối tạo hình tự do. Nhiều tác phẩm điêu khắc đô thị quy mô lớn đã làm theo cách này.
Homemec – làm chủ nhiều công nghệ sản xuất GRC
Homemec chuyên tư vấn, sản xuất và lắp đặt cấu kiện GRC, GFRC và UHPC. Chúng tôi chọn công nghệ theo yêu cầu cường độ và mức độ chi tiết của từng hạng mục.
Quý khách cần tư vấn công nghệ sản xuất GRC phù hợp cho dự án? Hãy liên hệ Homemec để được hỗ trợ kỹ thuật. Tài liệu tham chiếu từ Hiệp hội GRC Quốc tế (GRCA), và tổng quan vật liệu trong bài GRC/GFRC là gì.





