Khe nối tấm GRC là chi tiết nhỏ nhưng quyết định tuổi thọ của cả mặt dựng. Khe xử lý sai sẽ nứt, thấm và loang màu chỉ sau vài mùa nắng mưa. Bài viết này trình bày cách phân loại khe, cách ước tính chuyển vị và nguyên tắc chọn vữa hay sealant cho từng loại.
Vì sao khe nối tấm GRC hay bị nứt?
Mặt dựng GRC là kết cấu lắp ghép từ nhiều module đúc sẵn. Mỗi tấm đều giãn nở và co lại theo nhiệt độ và độ ẩm. Toàn bộ chuyển vị đó dồn về khe giữa hai tấm.
Khe nối tấm GRC vì thế luôn làm việc như một chi tiết động. Nếu vật liệu trám khe cứng hơn mức cần thiết, vết nứt sẽ xuất hiện ngay tại mạch. Nước mưa theo vết nứt đi vào, gây ố và bong lớp sơn phủ.
Chuyển vị này độc lập với co ngót và từ biến của GRC. Co ngót xảy ra mạnh trong tháng đầu. Giãn nở nhiệt và ẩm thì lặp lại suốt vòng đời công trình.
Tấm GRC giãn nở bao nhiêu mỗi ngày?
Với tấm điển hình 1,2 × 2,2 m, mức giãn nở có thể ước tính khá rõ. Hệ số giãn nở nhiệt của GRC khoảng 15×10⁻⁶/°C. Bề mặt sơn ngoài trời ở Việt Nam dao động từ 5 đến 60 °C.
Biến dạng ẩm thuận nghịch nằm trong khoảng 0,05–0,10%. Hai thành phần này không cộng dồn hoàn toàn. Kết quả thực tế như sau:
- Cạnh dài 2,2 m: chuyển vị tổng khoảng 1,5 – 3,0 mm.
- Cạnh ngắn 1,2 m: chuyển vị tổng khoảng 0,8 – 1,6 mm.
Con số này nghe nhỏ. Nhưng nó phải được hấp thụ trong một khe rộng vài milimét.
Với khe 10 mm, biến dạng tương đối là 15–30%. Với khe 5 mm, con số lên tới 30–60%. Trong khi đó, vữa xi măng–polymer dẻo nhất chỉ chịu được vài phần trăm khi làm việc theo chu kỳ dài.
Phân loại khe nối tấm GRC: loại A, A+ và B
Không phải khe nào cũng chuyển vị như nhau. Cách phân loại dưới đây giúp chọn đúng vật liệu ngay từ bản vẽ shop drawing.
| Loại | Nhận diện | Giải pháp |
|---|---|---|
| A Khe tĩnh | Các chi tiết cùng bắt vào một khung thép cứng chung. Phào chỉ, lam nối dọc đoạn ngắn. Tấm nhỏ cạnh ≤ 1 m. Khe trang trí. | Vữa chít khe gốc xi măng–polymer, sau đó sơn phủ đàn hồi. |
| A+ Khe tĩnh, liền mạch | Như loại A, nhưng yêu cầu không lộ mạch sau khi sơn. | Vữa chít khe, dán băng lưới AR-glass rộng 50–100 mm ngang khe trong lớp bả, rồi sơn đàn hồi chống nứt. |
| B Khe chuyển vị | Giữa các tấm lớn có neo riêng, nhất là neo mềm. Vị trí đổi gối đỡ giữa tường, khung thép và dầm. Góc nhà. Khe giãn nở công trình. | Thanh xốp PE kết hợp sealant PU hoặc MS-polymer sơn được, cấp ISO 11600 F-25LM. Khe rộng tối thiểu 10 mm. Không dùng vữa. |
Khi nào dùng vữa, khi nào bắt buộc dùng sealant?
Nguyên tắc rất gọn. Vữa chít khe chỉ dành cho khe tĩnh loại A và A+. Phạm vi áp dụng là khe rộng 5–10 mm, sâu 5–15 mm, giữa các module GFRC ngoài nhà có sơn phủ.
Khe loại B thì khác hẳn. Chuyển vị ở đây vượt khả năng của mọi vữa gốc xi măng. Dùng vữa cho khe loại B gần như chắc chắn sẽ nứt.
Sealant đàn hồi cấp F-25LM chịu được biến dạng ±25%. Đó là lý do tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu dùng sealant cho khe chuyển vị. Thanh xốp PE đặt phía sau giúp sealant có hình dạng làm việc đúng và không bám ba mặt.
Quý khách có thể xem thêm bài các loại keo xử lý mối nối tấm GRC đang có trên website.
Điều kiện tiên quyết trước khi chít khe
Chít khe đúng vật liệu vẫn có thể hỏng nếu làm sai thời điểm. Hai điều kiện sau là bắt buộc.
Thứ nhất, tấm GFRC phải đủ tuổi. Nên chít khe khi tấm đạt từ 28 ngày tuổi. Mức tối thiểu là 14 ngày và tấm đã lắp ổn định. Tấm mới đạt khoảng 5 MPa vẫn còn co ngót mạnh. Khe sẽ tiếp tục mở ra và kéo bong lớp vữa vừa trám.
Thứ hai, bề mặt khe phải sạch và khô. Cần loại bỏ bụi, dầu tháo khuôn và vữa thừa. Không thi công khi trời quá nóng hoặc đang mưa ẩm.
Rà soát hệ neo trước khi chốt loại khe
Loại khe phụ thuộc trực tiếp vào cách neo tấm. Vì vậy phải rà lại hệ neo trước khi quyết định.
Tiêu chuẩn PCI MNL-130 khuyến cáo mỗi tấm chỉ nên có một đến hai gối trọng lực cố định. Các điểm còn lại phải là neo mềm, cho phép tấm giãn nở tự do.
Neo cứng toàn bộ một tấm lớn là lỗi thường gặp. Khi đó tấm không còn đường thoát biến dạng. Ứng suất dồn vào thân tấm và gây nứt ngay giữa tấm, chứ không chỉ ở khe.
Quý khách có thể tham khảo cách bố trí hệ treo ẩn cho GFRC và UHPC để chọn phương án neo phù hợp.
Quy trình thi công khe nối tấm GRC tại Homemec
Homemec kiểm soát khe nối tấm GRC theo trình tự cố định:
- Phân loại từng khe thành A, A+ hoặc B ngay trên shop drawing.
- Kiểm tra tuổi tấm và độ ổn định của hệ neo trước khi trám.
- Vệ sinh khe, tạo chiều sâu làm việc đúng thiết kế.
- Thi công vữa chít khe hoặc đặt thanh xốp PE và bơm sealant.
- Dán băng lưới AR-glass với khe loại A+, rồi bả phẳng.
- Sơn phủ đàn hồi, nghiệm thu theo từng tuyến mặt dựng.
Cách làm này giúp mặt dựng giữ được đường nét liền mạch qua nhiều năm. Nó cũng hạn chế chi phí sửa chữa sau bàn giao.
Homemec – đơn vị sản xuất và thi công GRC
Homemec chuyên tư vấn, sản xuất và lắp đặt cấu kiện GRC, GFRC và UHPC. Chúng tôi thực hiện trọn gói phào chỉ, phù điêu, cột và mặt dựng GRC cho nhiều công trình.
Quý khách cần tư vấn chi tiết về khe nối tấm GRC cho dự án của mình? Hãy liên hệ Homemec để được hỗ trợ kỹ thuật. Tiêu chuẩn vật liệu tham khảo từ Hiệp hội GRC Quốc tế (GRCA).
